اين اذن‌ها در تصرّفات ، به ولايات تعبير مىشود . « 1 » در اين جا ولايت بر احكام را بيان مىكنيم و در جمله بعدى كه « من والاكم فقد والَى اللَّه » است ، ولايت تشريعى را بيان خواهيم كرد و ولايت تكوينى را - إن شاء اللَّه - در جاى خودش بيان خواهيم كرد . ولايت ائمّه عليهم السلام بر احكام شرعيّه در كتاب‌هاى حديثى ، فقهى ، اصولى و رجالى مطرح شده است . « 2 » در اصول كافى بابى در اين زمينه باز شده و رواياتى در آن آمده است و در بصائر الدرجات در ذيل بعضى از آيات رواياتى نقل شده ، هم‌چنين در كتاب‌هاى تفسيرى نيز رواياتى در اين مورد آمده است . « 3 » اين بحث در علم اصول در مسئله حقيقت شرعيه در كتاب هداية المسترشدين « 4 » و در مباحث جملهء خبريه و جملهء انشائيّه مطرح شده است ، هم‌چنين در تقريرات بحث آقاى بروجردى رحمه اللَّه آمده ، ما نيز در كتاب تحقيق الاصول به تفصيل در اين باره سخن گفته‌ايم . « 5 » و در كتاب‌هاى رجالى بزرگان مثل وحيد بهبهانى و ديگران به مناسبت فرقه مفوّضه مطرح گرديده و در فقه نيز در مواردى بعضى از بزرگان فقها مثل مرحوم صاحب جواهر الكلام اشاره كرده‌اند . « 6 »

--> ( 1 ) . گفتنى است كه نگارنده در اين زمينه كتابى تحت عنوان عموم ولاية المعصوم نوشته‌اند كه اين نوشته در چهار باب است : باب اول در ولايت تكوينى ، باب دوم در ولايت تشريعى ، باب سوم در ولايت بر احكام و باب چهارم در ولايت در امور عاديه ( 2 ) . ر . ك : الحدائق الناضره : 12 / 357 ، مصباح الفقيه : 2 / 274 ، الوافيه : 148 ، قوانين الاصول : 407 ، نهاية الافكار : 3 / 130 ، معجم رجال الحديث : 20 / 21 ( 3 ) . ر . ك : بصائر الدرجات : 398 - 407 ، الكافى : 1 / 265 - 268 ، باب التّفويض إلى رسول اللَّه وإلى الأئمّة عليهم السلام ( 4 ) . هداية المسترشدين : 1 / 409 - 410 ( 5 ) . تحقيق الاصول : 2 / 59 ( 6 ) . جواهر الكلام : 13 / 102 - 103 و 41 / 294